Ten sam kryzys, drugi raz w trzy miesiące. Europa znów zostaje bez dostępu

12 czerwca 2026 roku Anthropic ogłosiła, że musi zawiesić dostęp do modeli Fable 5 i Mythos 5 dla obywateli spoza Stanów Zjednoczonych. Powód: dyrektywa rządu USA powołująca się na bezpieczeństwo narodowe, uzasadniona obawą, że zdolności Fable 5 umożliwiłyby przeprowadzanie wyjątkowo zaawansowanych, trudnych do powstrzymania cyberataków. Departament Handlu zniósł ograniczenia 30 czerwca, Anthropic przywróciła dostęp 1 lipca. Sprawa wydawała się zamknięta.

1 września 2026 roku, dokładnie trzy miesiące później, historia się powtórzyła. Anthropic wypuściła Claude Mythos 5.1 — model o zaawansowanych zdolnościach w cyberbezpieczeństwie i naukach biologicznych — i znów ograniczyła dostęp do jego najpotężniejszych funkcji wyłącznie do zweryfikowanych organizacji z USA.

Co ujawniło przesłuchanie w Parlamencie Europejskim

Między tymi dwoma incydentami wydarzyło się coś, co zmienia obraz całej sprawy. 14 lipca 2026 roku Komisja Rynku Wewnętrznego Parlamentu Europejskiego przesłuchała przedstawiciela Anthropic. Komisja wnioskowała o udział Sarah Heck, szefowej polityki publicznej firmy. Anthropic wysłała zamiast niej Donny'ego Greenberga — członka personelu technicznego, który dołączył do firmy w kwietniu po przejęciu jego startupu.

Europosłanka Kim van Sparrentak powiedziała później Politico: „Z tego przesłuchania jasno wynika, że Anthropic nie obchodzi Europa”. Europoseł Brando Benifei ujawnił coś bardziej konkretnego: w kwietniu 2026 roku Anthropic dała pięćdziesięciu organizacjom wczesny dostęp do Project Glasswing — programu rządowego dostępu do modeli frontier, który opisywaliśmy w naszej sesji o Rozporządzeniu 14409. Ani jedna z tych pięćdziesięciu organizacji nie była europejska. W czerwcu administracja USA zawiesiła dostęp, który dopiero co przyznano unijnej agencji cyberbezpieczeństwa ENISA — przywrócono go dopiero po bezpośrednim lobbingu Brukseli wobec Waszyngtonu.

Retoryka silna, praktyka bez zmian

Po czerwcowym incydencie Europę zalała fala deklaracji. Le Monde opisywało falę zaniepokojenia we Francji, z politykami z całego spektrum politycznego zgadzającymi się, że Europa musi przyspieszyć suwerenność technologiczną. Rzecznik Komisji Europejskiej Thomas Regnier ostrzegał, że amerykańskie kontrole eksportowe „nie powinny być dyskryminujące”.

Trzy miesiące później, po premierze Mythos 5.1, Regnier powiedział niemal to samo: „Europa nie jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa; jesteśmy szansą gospodarczą” — a Komisja wciąż „bada implikacje” nowej decyzji.

Polska: PLLuM jako „aktywo strategiczne” — z zastrzeżeniem

Na konferencji CyberSec Expo & Forum 2026 polscy eksperci debatowali o suwerenności cyfrowej w kontekście decyzji Anthropic, wskazując francuski Mistral oraz polskie PLLuM i Bielik jako „realne aktywa strategiczne”. Poland Analyst w naszym laboratorium zażądał tu precyzji.

Nie każdy widzi w tym kryzys

Contrarian zaproponował chłodniejsze spojrzenie na skalę problemu.

Prawnik w naszym laboratorium odpowiedział, że to rozróżnienie jest trafne, ale nie uspokajające: to właśnie ta wąska kategoria — zaawansowane zdolności cybernetyczne i biologiczne — ma dziś największe znaczenie strategiczne w globalnej rywalizacji technologicznej. Ograniczenie dotyczące akurat tej kategorii jest bardziej, nie mniej, precyzyjnie ukierunkowane na to, o co toczy się gra.

Predykcje, które będziemy sprawdzać

Rynek predykcyjny tej sesji dał wynik 50,8 procent na to, że w ciągu roku dojdzie do trzeciego, analogicznego incydentu — niemal idealny rozrzut, odzwierciedlający dwukrotne powtórzenie się tego samego wzorca w ciągu zaledwie trzech miesięcy. Pełny rejestr predykcji znajduje się w Forecast Ledger. Nic z niego nie usuwamy — nawet jeśli prognoza się nie sprawdzi.